KPSS Tarih dersinin en son, en hacimli ve belki de en çok ezber gerektiren bölümü Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi ünitesidir. Adaylar genellikle sınav hazırlığının son aylarına kalan bu konuya geldiklerinde yorulmuş olurlar ve çok fazla yabancı isim, anlaşma ve uluslararası örgüt içerdiği için bu konuyu gözlerinde büyüterek yüzeysel çalışırlar.
Ancak Çağdaş Tarih, Genel Kültür testinde 3 ila 4 soru getiren son derece kritik bir bölümdür. Ayrıca güncel olaylarla da yakından bağlantılı olduğu için Genel Kültür testinin sonundaki "Güncel Bilgiler" kısmında da bu üniteden soru gelebilmektedir. Bu rehberde, Çağdaş Tarih konularını hikayeleştirerek akılda tutmayı, kronolojik çalışmayı ve ÖSYM'nin en çok sevdiği soru odaklarını inceleyeceğiz.
Kısa cevap: Çağdaş Tarihte başarı; 20. yüzyıl dünya siyasetini dönemlere ayırarak çalışmak, Türkiye merkezli olayları (Kıbrıs, Kore, Ortadoğu politikaları) önceliklendirmek ve bloklaşma şemaları oluşturmaktır.
Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi Konu Dağılımı ve Dönemleri
Çağdaş Tarih, 20. yüzyılın başından günümüze kadar uzanan küresel ve yerel olayları 5 ana dönemde inceler:
1. İki Dünya Savaşı Arasındaki Dönem (1918 - 1939)
Birinci Dünya Savaşı sonrasında dünyada kurulan yeni düzen, Sovyetler Birliği'nin kurulması (Lenin ve Stalin dönemleri), Amerika'da 1929 Kara Perşembe Ekonomik Buhranı, İtalya'da Faşizm (Mussolini), Almanya'da Nazizm (Hitler) ve Türkiye'nin bu iki savaş arasındaki dış politikası (Sadabat Paktı, Balkan Antantı, Hatay'ın Anavatana katılması) bu dönemin ana konularıdır.
2. İkinci Dünya Savaşı (1939 - 1945)
Mihver ve Müttefik devletlerin oluşumu, savaşın dönüm noktaları (Barbarossa Harekatı, Pearl Harbor Baskını, Normandiya Çıkarması), savaş sonrasında toplanan konferanslar (Yalta, Potsdam) ve savaşın Türkiye üzerindeki ekonomik/sosyal etkileri (Varlık Vergisi, Milli Korunma Kanunu) bu bölümün soru getiren kısımlarıdır.
3. Soğuk Savaş Dönemi (1945 - 1961)
Doğu (SSCB) ve Batı (ABD) bloklarının kurulması, Truman Doktrini ve Marshall Planı, NATO'nun kuruluşu, Varşova Paktı, Kore Savaşı, Türkiye'nin NATO'ya girişi ve Türkiye'de çok partili hayata geçiş (Demokrat Parti Dönemi) bu dönemin en yoğun soru potansiyeline sahip başlıklarıdır.
4. Yumuşama (Detant) Dönemi ve Sonrası
SSCB ve ABD liderlerinin bir araya gelmesiyle başlayan nükleer silahları sınırlandırma anlaşmaları (SALT I, SALT II), Kıbrıs Meselesi (EOKA, ENOSIS kavramları), Türkiye-Yunanistan Ege Denizi sorunları (Kıta Sahanlığı), Arap-İsrail Savaşları ve İran-Irak Savaşı bu bölümün temelini oluşturur.
5. Küreselleşen Dünya
SSCB'nin dağılması (Gorbaçov'un Glasnost ve Perestroyka politikaları), Orta Asya'da kurulan Türk Cumhuriyetleri (Azerbaycan, Kazakistan vb.), Yugoslavya'nın dağılması ve Bosna Savaşı (Aliya İzzetbegoviç), Avrupa Birliği'nin gelişimi ve Türkiye'nin üyeliği, Çernobil Faciası ve internetin yayılması gibi modern dünya siyaseti bu son bölümde yer alır.
Çağdaş Tarihi Kolay Ezberleme ve Akılda Tutma Yolları
- Ülke Bloklarını Şematize Edin: Kağıdın bir tarafına ABD (Batı Bloku) kurullarını (Truman, Marshall, NATO, SEATO, CENTO), diğer tarafına ise SSCB (Doğu Bloku) kurullarını (Kominform, Comecon, Varşova Paktı) yazarak blokları görsel olarak ayırın.
- Türkiye'nin Rolünü Asla Atlamayın: ÖSYM bir dünya olayı sorarken her zaman "Bu olay sırasında Türkiye'nin tutumu neydi?" ya da "Türkiye bu süreçte hangi kuruluşa üye oldu?" sorularını sormayı çok sever. Türkiye'nin Kore'ye asker göndermesi, Kıbrıs harekatı ve çok partili hayata geçiş süreçlerini ayrı birer not olarak tutun.
- Hikaye ve Belgesellerden Yararlanın: Çağdaş Tarih görsel ve işitsel olarak en çok kaynağa sahip dönemdir. İkinci Dünya Savaşı veya Soğuk Savaş belgesellerini izlemek, kuru ders notlarını zihninizde canlı birer anıya dönüştürecektir.
- Uluslararası Kısaltmaları Kodlayın: TİKA, TÜRKSOY, ŞİÖ (Şanghay İşbirliği Örgütü), AGİT gibi modern örgütlerin açılımlarını ve kuruluş amaçlarını küçük kartlara yazarak hızlı tekrarlar yapın.
Sonuç: Çağdaş Tarih Genel Kültür Netlerinizi Zirveye Taşır
Tarih testinin son 3-4 sorusunu oluşturan Çağdaş Tarih, doğru hikayelendirme ve kronoloji taktikleriyle aslında çalışması en zevkli ünitedir. Diğer adayların sonlara doğru yorulup bıraktığı bu üniteyi tamamlayarak puan sıralamasında en ön sıralara geçebilirsiniz.
KPSS Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi konularına ait özet kronoloji şemalarını, yapay zekâ destekli kodlama tekniklerini ve çıkmış soru analizlerini cebinizden her an takip etmek için KPSS Koç mobil uygulamasını indirin ve tarihte başarıyı yakalayın.
